Manu 'Elepaio

 'Äpa'akuma      

 

PAPA   'OHANA  HULU  LÄHUI  MÄHELE
Passeriformes  Muscicapidae  Chasiempis  sandwichensis gayi

Nä Mea 'Ike 'Ia:

Kahi Noho: Aia 'ekolu 'ano 'elepaio. Noho kekahi ma Kaua'i, kekahi ma O'ahu, a kekahi ma Hawai'i. Nui nä 'elepaio ma ka nähelehele ma Kaua'i a me Hawai'i akä, 'a'ole nui nä 'elepaio ma O'ahu. Ma O'ahu, aia ma nä awawa o Mänoa, Moanalua, a me Hälawa wale nö.

Ke 'Ano: 'O ka lö'ihi he 5 me ka hapalua 'ïniha. Ua like ke käne a me ka wahine.   'Ano 'oko'a nä 'elepaio like 'ole, akä, ke'oke'o ka 'ëheu a me ka puapua o nä 'elepaio a pau. 'Ele'ele nä wäwae a me ka nuku. Hiki ke ho'omaopopo i ka 'elepaio ma muli o kona puapua kü pololei. 'A'ole like nä 'elepaio 'ekolu. 'A'ole hinuhinu ka 'elepaio mai Kaua'i (C.s.sclateri). Pöhinahina hä'ehu'ehu ka makua. 'Ele'ele ka päuma, a ke'oke'o ma lalo o ka nuku. Palaunu ka 'öpio. He palaunu maika'i nä 'elepaio mai O'ahu (C.s.gayi). Ke'oke'o ma lalo o ka nuku me kekahi mau kikokiko 'ele'ele, a 'ele'ele ka päuma. 'Elua 'ano 'elepaio ma Hawai'i (C.s. sandwichensis). Palaunu nä manu ma ka nähelehele pulu, me ka päuma hä'ehu'ehu me ke kikokiko 'ele'ele. Ke'oke'o ka hulu ma lalo o ka nuku o ka wahine, ke'oke'o me ke kikokiko 'ele'ele nui ma lalo o ka nuku o ke käne. 'Oi aku ka uli o këia 'elepaio ma mua o ka 'elepaio o ka ulu lä'au.

Ke Kani: Ua like ke kani o nä 'elepaio a pau me ka inoa Hawai'i, 'o 'elepaio. Ke lohe i ke mele o ka 'elepaio, ua like me ka hua'ölelo "'Ono ka i'a." Mana'o ka Hawai'i he noi këia o ka 'elepaio e 'ai i ka i'a, a laila, pane läkou, "E hele 'oe e ki'i i käu i'a pono'ï!" 'O ia ke kumu no ka 'ölelo no'eau, " 'Elepaio kähea i'a." He 'ölelo këia no kekahi kanaka i ha'i i kona makemake, akä 'a'ole hana i kekahi mea e loa'a ai kona makemake. 'O kekahi 'ölelo a'e, 'o 'Elepaio puni i'a.

Ka Nohona: 'Eleu ka 'elepaio. Hiki ke hopu i nä mü ma ka lele 'ana. 'Öku'u ka 'elepaio ma ka 'ao'ao o nä kumu lä'au. He manu wiwo 'ole ka 'elepaio; hahai ka 'elepaio i nä känaka e pi'i ana i ke kuahiwi. Inä kani like kekahi kanaka, e hele ana ka 'elepaio me ka maka'u 'ole. 'O ka manawa hänau hua ka mahina Ianuali a hiki i Iune. Hä'ule hua i 'elua a 'ekolu paha mau hua. Ha'alele nä pëpë i ka pünana ma hope o 14 a 16 paha mau lä.

 Ka Nüpepa Kü'oko'a

 Nä Hana

  Nä Mo'olelo Hawai'i  Ka Manawa Hänau Hua

Nä Manu