Nä Manu o Hawai'i Nei
| Nä Manu 'Ai Wai Pua | |||
| Ke Käpili Manu |
Nui loa nä manu o këia mau lä, akä he mau manu lua 'ole ko Hawai'i ma mua o ka hiki 'ana o nä känaka. He mau mokupuni 'o Hawai'i i waena o ka moana nui 'o Päkïpika, a mamao 'o Hawai'i mai nä 'äina 'ë. He 'elua kaukani mile paha ma waena o Hawai'i a me nä 'äina 'ë a'e. Ma muli o këia, 'a'ole nui nä holoholona ma Hawai'i. Hele mai nä kila a me nä honu ma ke kai, a lele nä manu kai i Hawai'i.
'O kekahi mau manu na'e, ua häpai 'ia paha läkou e nä makani nui ma ka lä 'ino no ka mea, 'a'ole lawa ko läkou ikaika no ka lele 'ana i nä mile he nui a hiki i Hawai'i. Ma 'ane'i, 'a'ohe mea ho'opö'ino, a nui nä mea 'ai i nä lä'au. Ua ola a mähuahua läkou. A ma muli o nä mea ho'opö'ino 'ole ua hiki i nä manu ke ho'ololi no ka mea nui nä kü'ono, akä 'a'ohe mea ma nä kü'ono like 'ole. 'O ia ke kumu ua like kekahi mau manu me nä holoholona ma nä 'äina 'ë. Ma mua o ka hiki 'ana o ke kanaka, aia 20 mau hulu, 44 mau lähui, a 32 mähele lähui mai 11 mau 'ohana o nä manu, a 'oi paha nä helu ke loa'a kekahi mau iwi hou i 'eli 'ia e nä mea 'imi na'auao. 'O ka mea nui nä manu 'ai wai pua. He mea kupaianaha këia 'ohana manu no nä mea 'imi na'auao ma muli o ka ho'ololi 'ana o ia mau manu ma muli o ko läkou kaianoho hou. Ma keia 'ohana aia 16 mau hulu, 28 lähui, a 18 mähele lähui. Mana'o 'ia aia 15 wale nö kupuna o këia mau manu he nui mai 'Amelika a me 'Äkia, akä 'a'ole 'ike pono 'ia. He mea kupaianaha ke ola 'ana o këia mau manu inä ua häpai 'ia no ka mea inä hele mai ho'okahi käne wale nö, a i 'ole kekahi wahine i hänau hua 'ole, 'a'ole hiki ke ho'omau i ka 'ohana, akä na'e, ua ola nö. Ua kapa 'ia këia mau manu he mau manu 'Äpa'akuma. Aia këia mau manu ma Hawai'i wale nö, 'a'ole ma kahi 'ë a'e. I këia manawa, 'ane make loa ka hapanui o nä manu 'äpa'akuma. Ma muli o ka luku 'ia 'ana o ko läkou home e nä känaka a me nä holoholona a nä känaka i lawe mai ai, 'a'ole hiki i ia mau manu kupaianaha ke ola. 'A'ohe mea 'ai, 'a'ohe home, a ma'i läkou me nä ma'i 'ë, a 'o ia ke kumu nalowale loa ka hapanui o nä manu 'ai wai pua a 'ane make loa ka hapanui o nä manu 'äpa'akuma.
Aia kekahi mau manu 'öiwi. Ua hele mai këia mau manu me ke kökua 'ole o nä känaka i Hawai'i, akä, 'a'ole läkou i ho'ololi nui mai nä manu 'ë a'e o kona 'äina hänau. 'O ka hapanui o këia mau manu he mau manu kai, no ka mea hiki iä läkou ke lele no nä mile he nui. Akä, 'a'ole he mau manu malihini läkou no ka mea aia ka pünana ma Hawai'i nei. Lele nä manu ne'ekau i Hawai'i, akä inä aia ko läkou pünana ma kahi 'ë, he malihini läkou, 'a'ole 'öiwi.
I këia mau lä, nui nä manu i lawe 'ia mai e nä känaka. He mau manu malihini läkou. Ua pakele paha kekahi mau manu mai ka hale o nä känaka; ua lawe 'ia mai no ka mea 'ai a i 'ole ka mele 'ana. He mau ma'i ko kekahi o këia mau manu, a 'ai läkou i ka mea 'ai a nä manu 'äpa'akuma, a no laila he mea 'ino kekahi o ia mau manu hou. 'O ka hapanui o nä manu i 'ike 'ia i këia mau lä, he mau manu malihini.
A 'ai ka manu i luna.
He 'ölelo këia no ke kanaka u'i.
Ua ho'ohälikelike 'ia këia kanaka me nä kumu lä'au me nä pua he nui i 'ume i nä manu.
Nä Manu