Mai Ka Nüpepa Kü'oko'a

Mei 2, 1863

He nunui iki ka pueo e like me ke kïnana moa, he 'ono nö ho'i kona 'i'o me he 'i'o moa lä, 'a'ole na'e i 'ai nui 'ia ka pueo e nä mea a pau, 'o Kula 'äina ma Maui, 'o ia ka 'ai i ka pueo ma mua, ua kaulana ka 'ono o ka pueo ma ia 'äina 'a'ole na'e pëlä i këia wä.

He manu puni lepo ka pueo e like ma ka 'io, a 'o kona kani me he häwanawana lä, penei, fiöfiö, akä, inä na'e e hakakä 'o ia, a laila, he ke'u ke kani ke'uke'u.

He nunui 'a'ä ka maka o ka pueo, hakahaka kona mau pepeiao, 'oi'oi kona nuku, a pu'ipu'i pono nö ho'i, a pi'o huini kona welelau, a ua loloa kona mäi'u'u, a ua lou wini nö ho'i, ua pälaulau kona mau 'ëheu. He maka 'ike ko ka pueo i ka pö, 'a'ole nalowale nä 'iole a me nä keiki moa iä ia, e 'ai nö ka pueo [i] ia mea aku ia mea aku e loa'a ana iä ia, e like me ka 'io.

 

  'O ka pueo akamai i ka 'aihue i nä keiki moa, lele mai 'o ia a ma kahi 'ë, kau 'o ia ma laila, a 'ike 'o ia i ka 'ohana moa keiki me ka makuahine, a laila, hele maoli mai 'o ia me he 'ano moa lä, a kuhihewa nö nä keiki moa, a hui pü nö läkou me ia, a laila, 'o kona manawa ihola nö ia e hopu ai i nä keiki moa, a lele i luna, a no kona akamai i ka 'aihue, no laila, ua kapa 'ia 'o ia ke ali'i o nä manu 'aihue.

'O ka pueo, ka 'io, a me ka 'iwa, he like ko läkou 'ike, 'o pueo a me 'io, he like kä läua hana, 'o 'io ho'i a me 'iwa, he like läua ma ka lele kauaheahe 'ana, i ka lewa kö'iu'iu o ka lani i luna lilo; a 'o ka pueo lele 'ana ho'i, he 'üpo'ipo'i pinepine käna, no laila, ua ho'ohälike 'ia ka po'e wahine loea i ke kuku kapa i ka wä kahiko e like me ia.

 

 No Puakaohelo
Mai Ka Nüpepa Kü'oko'a
'Apelila 7, 1894

 

He mele ho'oheno a ka po'e kahiko:

Nani pueo i ka noe alaka'i
alaka'i 'ia ana e ka ua miki o Wai'oli
Kuene 'ole i ka pili o Koianana
He naele aku aipo na ka ua
Pahe'e i ke anu ka lä'au kipapaola
I ua i ka liko a mamalahoa
Pua ka uila i ka liko o ka lama
Papahi lei ula ka nähele o Mohihihi
He ho'olulu pua hïnano hala ia o Naue
E hone ana i ka pali o Makuaiki
He makua ke kanaka i ke kono a ke aloha
Ho'ohanini i ka ukana a ka waimaka--a
Nanea--mai--ana,
Ho'i--ia'u--a 

Malu ke kula, 'a'ohe ke'u pueo.

He manawa mälie këia.

 ho'i