Ka‘ao no Pupukea.

MOKUNA I.

NO PUPUKEA-MAKAKUIKALANI.

KAMALALAWALU-LONOIKAMAKAHIKI HE‘ENALU ‘ANA.

KO PUPUKEA HIKIWAWE.

‘ÖLELO KÏKË ‘ANA A MAKAKUIKALANI ME PUPUKEA.

HE KAIKAINA ‘o Pupukea no Lonoikamakahiki, ke 'li‘i nui o Hawai‘i, a he 'li‘i nö ho‘i mai nä mäkua mai. A pëlä nö ho‘i ‘o Pupukea, he 'li‘i nö, no Hawai‘i. He kino poupou ko Pupukea, he pu‘ipu‘i na‘e, akä, he koa kaulana loa ia. No kona koa a me kona ikaika ma ka ho‘ouka kaua ‘ana, no laila, ua kaulana loa ia mai Hawai‘i a Ni‘ihau.

No ke koa o Pupukea, hä‘awi akula ‘o Lonoikamakahiki iä Hawai‘i a puni i loko o ko Pupukea lima. Iai~ ka lilo, ka hä‘awi i na 'li‘i, ka hana e like me kona makemake, a ‘o Lonoikamakahiki, he noho ali‘i wale iho nö käna.

Iä Lonoikamakahiki i holo mai ai me Pupukea a hiki i Lele ma Maui, ‘o ia ‘o Lahaina, e noho ana ‘o Kamalalawalu, ke 'li‘i nui o Maui ma Keawaiki ma Lele me kona kaikaina ‘o Makakuikalani.

NO MAKAKUIKALANI.

 

He kaikaina ‘o Makakuikalani no Kamalalawalu, ke 'li‘i nui o Maui, a he 'li‘i nö ho‘i ‘o Makakuikalani no Maui a puni. He kanaka koa loa ‘o Makakuikalani, a he koa kaulana loa no Maui a puni. A no kona koa a me kona ikaika, hä‘awi akula ‘o Kamalalawalu iä Maui a puni i loko o kona lima. Iä ia ka lilo a me ka hä‘awi e like me kona makemake; a ‘o ka Kamalalawalu, ‘o ka noho ali‘i wale nö ma luna o Maui.

KA HE‘ENALU ‘ANA O KAMALALAWALU ME LONOIKAMAKAH1KI.

 

Moe ihola läkou a ao ia po, ‘ölelo aku ‘o Kamalalawalu iä Lonoikamahiki: "E au käkou i ka he‘enalu." ‘Ae maila ‘o Lonoikamakahiki. ‘Au akula läkou a ma waho o Keawaiki, he‘enalu ihola, a küpono ka lä i ka lolo (‘o ia ka ‘aina ‘awakea), ho‘i akula läkou i uka, ‘au‘au ka wai a pau, kaula‘i ka malo pulu, ho‘i akula a ka hale, noho ihola.

Ma këia noho ‘ana, ua mäkaukau kä Kamalalawalu mau ‘ä‘ïpu‘upu‘u i ka ‘ai, i ka i‘a, i ka ‘awa, a me ke po‘i wai holoi. No laila, nïnau aku ‘o Lonoikamakahiki iä Pupukea: "Auhea kä käua ‘ai a me ka i‘a; a auhea ko käua ‘awa?" ‘Ï aku ‘o Pupukea. Ei a‘e nö. He moa ka i‘a, ‘a‘ohe na‘e i mo‘a. A ‘o ka ‘awa nö ho‘i, ‘a‘ole i mama ‘ia a wali."

No laila, huhü ‘o Lonoikamakahiki iä Pupukea, lele akula papa‘i i ka papälina o Pupukea. Lälau ihola ‘o Pupukea i ka ‘awa a mama ihola. Lele hou aku ‘o Lonoikamakahiki papa‘i i ka papälina o Pupukea. ‘Ölelo mai ‘o Pupukea iä Lonoikamakahiki: "Ka! ‘o ka papa‘i kä ma mua? Kainö ‘o ka ‘ölelo mai, a lohe nä puka haiki o ka pepeiao, a laila, pono ho‘i ke pa‘i ‘ana."

KA HIKIWAWAE LOA O PUPUKEA MA KA LAWELAWE ‘ANA I KA MEA ‘AI A LONOIKAMAKAHIKI.

Iä Pupukea e mämä ana i ka ‘awa i kona waha, lälau akula kekahi lima ona i ka moa. (‘O ia moa, na Lonoikamakahiki nö, no O‘ahu aku nei nö.) A uhae a‘ela i ka ‘ühä, a köpï ihola i ka pa‘akai, a kau akula i luna o ke ahi nanahu, pëlä nö ho‘i kekahi ‘ühä o ka moa a me ke kino a pau loa. Ma këia hana ‘ana a Pupukea i ka moa, ~e ka hulu no ‘a‘ole i hukihuki ‘ia, akä, huli a‘ela nö ua pau ka hulu i ke ahi. A wali nä mäna ‘awa ‘ehä, mo‘a nö ho‘i ka moa. Hoka ihola ‘o Pupukea i ka ‘awa a loko o ka ‘apu ‘awa. Waiho akula i mua o Lonoikamak~ahiki, inu ihola ia. A pau ka inu ‘ana, ‘ai ihola i ka moa, a pau ka ‘ai ana, ona akula ‘o Lonoikamakahiki a moe ihola.

Ma këia mau hana ‘eleu a Pupukea, ua komo ka makemake a me ka ‘i‘ini i ko Kamalalawalu na‘au. No ka ‘eleu a me ka hikiwawe loa o Pupukea ma ka hana ‘ana i ka mea ‘ai, no ka wä pökole loa o ka ‘ai ‘ana. No laila, nonoi aku ‘o Kamalalawalu i ke 'li‘i o Hawai‘i penei: "E Kalani ! e ke 'li‘i o Hawai‘i, e aho na‘u kä käua ‘ä‘ïpu‘upu‘u, ‘akahi ku‘u makemake i ka ‘eleu a me ka hikiwawe." ‘Ï aku ‘o Lonoikamakahiki: "‘A‘ole e loa‘a iä ‘oe, ‘o ko‘u ho‘oilina ‘äina no ia o Hawai‘i. Iä ia ka lilo, ke koe, ka hä‘awi i nä 'li‘i a me ke kanaka, ka ‘au‘a, ke kaua a me ke kaua ‘ole, ‘o ka noho ali‘i wale iho nö ka‘u no Hawai‘i, ‘o ka mea ia nona ka ‘äina."

NÄ ‘ÖLELO KÏKË A MAKAKUIKALANI ME PUPUKEA.

 

Ma hope iho o ka Lonoikamakahiki ‘ölelo ‘ana iä Kamalalawalu, ‘ölelo mai ‘o Makakuikalani no Pupukea, penei: "Ha‘aha‘a, haka pau i ka ‘iole."

‘Ï aku ‘o Pupukea iä Makakuikalani, penei:

‘O ka iki makua ia ‘o ka ‘ulu,

Näna e ka‘a ke kahua e pau ai;

He pa‘a kökea no Kohala,

E kole ai ko waha ke ‘ai.

Ma hope o këia mau ‘ölelo, nïnau aku ‘o Lonoikamakahiki iä Kamalalawalu: "Auhea ho‘i kou kaulana ‘äina ?" ‘Ï mai ‘o Kamalalawalu: "Ei aku nö ho‘i; ke kanaka lö‘ihi e kü maila, ‘o Makakuikalani." A pau ka ‘ölelo ‘ana a Kamalalawalu iä Lonoikamakahiki, no kona kaikaina, no Makakuikalani. ‘Ï mai ‘o Pupukea i käna ‘ölelo kaena, penei:

Lanalana, pä ‘ia e ke kona, huli pü;

He pü mai‘a, loa‘a i ke kiki‘o, hina.

 

Ma këia ‘ölelo a Pupukea, pane mai ‘o Makakuikalani i käna ‘ölelo kaena, penei:

He lïlä mai‘a no Kaea,

‘A‘ole e pala i ke anahulu.

 

Ma këia mau ‘ölelo kïkë a läua, e paha ana kekahi ‘o ia ka ikaika, a pëlä nö ho‘i kekahi. Akä, ma loko o këia mau ‘ölelo a läua, ua waiho ‘ia ma ko läua na‘au, a hiki i ka wä i kaua ai ‘o Kamalalawalu me Lonoikamakahiki ma Waimea, i Hawai‘i. I laila i ho‘okö ‘ia ai nä ‘ölelo a Makakuikalani me Pupukea.

Ma këia wahi, e waiho i ka ‘ölelo no läkou, a e kama‘ilio no Kauhiakama, ke keiki a Kamalalawalu, ka mea i ho‘ouna ‘ia i Hawai‘i e kiu ai.

A hala aku ‘o Lonoikamakahiki me Pupukea i Hawai‘i, noho ihola ‘o Kamalalawalu me käna keiki ‘o Kauhiakama, a li‘uli‘u. ‘Ölelo aku ‘o Kamalalawalu iä Kauhiakama: "E holo ‘oe i Hawai‘i e nänä ai i ka ‘äina, i ke kanaka, a me ko laila noho ‘ana." A pau ka ‘ölelo ‘ana, holo akula ‘o Kauhiakama me kona mau wa‘a a pae i Kawaihae.

Ma mua a‘e o ka pae ‘ana, hele akula ‘o Kauhiakama a hiki i Puakö, a Kapalaoa, Kaniku, Kiholo, Mahaiula, Kailua, Holualoa, Kahalu‘u, Keauhou, Ka‘awaloa. A Ka‘awaloa, nalowale ke alanui, no ka mea, ua pani ‘ia mai i ka hula‘ana, a me ke ana ma mua. No laila, huli ho‘i maila ‘o Kauhiakama a hiki i Kawaihae.

Ma këia hele ‘ana a Kauhiakama, ua mämä loa, a no kona mämä, ua hele nö ia ho‘okahi lä, a ho‘i nö ia lä ho‘okahi me ka pö ‘ole. ‘Elua lä ka noho ‘ana ma Kawaihae, ho‘i maila läkou i Maui, a pae ma Keawaiki, ‘o ia no ‘o Lele, a i këia wä ‘o Lahaina. Ma laila no ‘o Kamalalawalu me Makakuikalani.

Ma hope o ka pae ‘ana o Kauhiakama i Lele, nïnau aku ‘o Kamalalawalu: "Pehea ‘o Hawai‘i?" ‘Ï aku ‘o Kauhiakama, i käna ‘ölelo hö‘oio, a hö‘ole.

Lei Kohala; eia i ka nuku nä känaka.

‘A‘ohe kanaka o Hawai‘i a puni,

Ua hele au mai Kawaihae,

A hiki i Ka‘awaloa ma Kona,

‘A‘ohe kanaka, ‘o ke kü hale wale nö.

Ma këia mau ‘ölelo a Kauhiakama, ua puni ‘o Kamalalawalu, a no laila, ho‘omäkaukau ihola ia e holo e kaua me Lonoikamakahiki.

E kama‘ilio iki no Kauhiakama. He keu ‘o Kauhiakama a ke kanaka mana‘o ‘ole ma ka nänä i käna mau hana, a he kanaka hüpö loa. Me he mea ala no ha‘i kona ‘öpü a me ke po‘o i no‘ono‘o ole iho ai.

Iä ia e holo ana mai Kawaihae aku a Ka‘awaloa, ua pa‘apü loa nä kapa kahakai i nä hale e kü ana, a no kona holo ‘ana i ke kakahiaka nui, ua pau loa kanaka i ka pi‘i i uka e mahi‘ai ai, a ua holo kekahi i ka lawai‘a, no laila, loa‘a ‘ole i nä hale. A ma Kohala, ‘o ia kahi äna i ‘ike he nui nä känaka a he nui nä hale, a ‘o ia wale nö kahi kanaka i kona mana‘o.

KA HOLO ‘ANA O KAMALALAWALU I HAWAI‘I ME MAKAKUIKALANI E KAUA ME LONOIKAMAKAHIKI A ME PUPUKEA.

Ma këia holo ‘ana a Kamalalawalu me nä känaka o Maui i Hawai‘i e kaua ai, ua nui loa nä wa‘a. Ua ‘ölelo ‘ia, ua pa‘a ke kai ‘o Alenuihaha, mai Maui aku a Kohala a Kawaihae, ‘a‘ole ‘ike ‘ia ka ‘ale a me ke kai.

A pae läkou i Kawaihae, papani ‘ia nä kahakai e nä wa‘a mai ka lae o Kaname‘e, ma Upolu, i Kohala, a hiki ma Kaelehuluhulu i Kona. Kona lö‘ihi, ua like ia me nä mile he kanakolu. ‘O ke 'li‘i o Waimea a me Kawaihae ia wä, ‘o Kanaloauo. Kaua maila ia iä Kamalalawalu, a he‘e akula ‘o Kanaloauo iä Kamalalawalu. Ki‘i aku ‘o Kamalalawalu e pepehi.

Ia wä, e noho ana ma laila ‘elua känaka, ‘o Kumaikeau, ‘o Kumakaia. He mau känaka läua ua pili iä Lonoikamakahiki a me Kanaloauo. ‘Ölelo pahele aku läua iä Kamalalawalu, penei. "Ua make. ‘A‘ole make pepehi, e käkau ka papälina i ka uhi." No këia ‘ölelo, käkau ‘ia ihola ‘o Kanaloauo i ka uhi, a pä‘ele, ku‘u ‘ia akula.

NO KUMAIKEAU A ME KUMAKAIA.

He keu këia o nä känaka ma‘alea loa i loko o ia kau, a he keu nö ho‘i läua o ka no‘ono‘o i mea e make ai ‘o Kamalalawalu a me nä koa o Maui a puni.

Ma këia pio ‘ana o Kanaloauo iä Kamalalawalu, hele akula ‘o Kumaikeau a me Kumakaia a ke alo o Kamalalawalu, uë akula, penei:

‘Auë! ‘Akahi nö a pili ka maka.

‘Akahi nö a ‘ono ka ‘ai,

Ua pio ke kolohe,

A oe koe ka ‘ai, ka i‘a,

Ka pua‘a, ke kapa, ka pä‘ü,

Ka ‘äina, ka hale e noho ai,

He mea noho ‘ia iho nö kä ka hale lä!

Iä ‘oe a‘e nei e Kamalalawalu,

Moe ‘ia ka hale me ka wahine,

‘Ono ka ‘ai me ka i‘a,

‘A‘ahu ‘ia ke kapa me ka mahana,

‘O ‘oe kä ko mäua mea e ola ai,

Näu ka e hünä këia mau iwi,

E Kalani e! Ua make!

‘A‘ole e ola iä ‘oe, ua make!

A pau ka läua uë ‘ana, ‘ölelo akula läua iä Kamalalawalu:

E Kalani ! E wawahi nä wa‘a a pau loa,

E ‘oki‘oki ka ‘aha me ka lanalana,

E poke ka ‘iako me ke ama,

E ‘oki ‘o mua me hope o ka wa‘a a pahupü,

O kaua auane‘i käkou,

A he‘e ‘o Lonoikamakahiki mä,

Holo mai auane‘i a kai nei,

‘O ke kau a nä wa‘a,

E‘e ma luna, a holo i ka moana,

A pae aku i Kaho‘olawe me Maui–

Ola ke pio.

Ma këia mau ‘ölelo a Kumaikeau a me Kumakaia, he mea ‘olu‘olu loa ia i ko Kamalalawalu mana‘o. (E kuhi ana ia he ‘oia‘i‘o, ‘a‘ole kä uane‘i.) ‘Ï hou aku ua mau känaka nei iä Kamalalawalu: "Ua make iä ‘oe ‘o Lonoikamakahiki. Aia kona wahi e make ai iä ‘oe, ‘o këlä pu‘u i uka o Waimea, ‘o Hoku‘ula ka inoa. I luna ‘oe o laila me kou mau koa, ho‘okahi äu hana he oloka‘a i ka pöhaku ma luna iho."

NO KA PU‘U O HOKU‘ULA.

 

Aia nö ia pu‘u ma Waimea a hiki i këia lä, ma ka hema o Kohala ‘Äkau. He pu‘u kaulana loa ia, no ka ho‘ouka kaua ‘ana a Kamalalawalu ma luna o laila, me kona koa kaulana o Makakuikalani. Ma luna o ia pu‘u, ‘a‘ohe pöhaku, ‘a‘ohe lä‘au, he mau‘u a me ka lepo ko luna, akä, ma ka ‘ölelo a Kumaikeau a me Kumakaia he pöhaku ko luna.

Ma ko läua ‘ölelo ‘ana iä Kamalalawalu, ‘o ia kona pu‘uhonua e ola ai, nana ka make. ‘A‘ole e hiki i ka pöhaku, a me ka ihe o lalo ke pi‘i a‘e i luna, a me ke kanaka, no ka mea, he pu‘u ki‘ek‘ie loa, he hapalua mile paha kona ki‘ek‘ie mai ka ‘ili o lalo a ka piko o luna loa.

A hiki ‘o Kamalalawalu i luna o laila, i nänä iho ka hana, ‘a‘ohe pöhaku, ‘a‘ohe lä‘au, he lepo wale nö. Iä läkou e noho ana, me Kumaikeau läua ‘o Kumakaia, kama‘ilio, ia wä i ho‘ouna ‘ia ai nä ‘elele e ki‘i iä Lonoikamakahiki a me Pupukea. ‘O Lonoikamakahiki, ma Kealakekua, i Kona, kona wahi i noho ai. A hiki ka ‘elele i mua ona, ha‘i akula ia iä Lonoikamakahiki: "Ua hiki mai ‘o Kamalalawalu me Makakuikalani, e kaua iä ‘olua; a ua kaua mai nei me Kanaloauo, a ua pio iä Kamalalawalu."

A lohe ‘o Lonoikamakahiki, nïnau maila ia i ka elele: "Aia i hea e kaua ai?" ‘Ï aku ka ‘elele: "Aia i Waimea, i luna o këlä pu‘u ‘o Hoku‘ula, aia ma laila ‘o Kamalalawalu e noho lä, me Maui a puni."

Ma këia lohe ‘ana o Lonoikamakahiki, ia wä nä luna i hele ai e hö‘ulu‘ulu i nä känaka o Kona a pau loa. Ua ‘ölelo ‘ia, ‘elua lau(400) mano(4,000) kanaka o Kona ia wä. Mai laila aku ka ‘elele, a hiki i Kapapala ma Ka‘ü, i laila ‘o Pupukea kahi i noho ai. A lohe ia, hö‘ulu‘ulu a‘ela ia iä Ka‘ü, a hele maila ma waena o Maunakea a me Hualalai. Holo akula ka ‘elele, a hiki i Puna, me Hilo, Hämäkua, hele maila läkou ma Kohala, a lohe hele maila läkou. Ma këia hele ‘ana, ua nui loa nä känaka, ua piha nä alanui, kü ka ‘e‘a o ka lepo i ka wäwae o nä känaka.

KA NUI O NÄ KÄNAKA A ME NÄ ALANUI.

 

Alanui ‘Akahi. Ma Kaniku mai. (‘O ia ko Kona.) ‘Elua lau mano kanaka. (Ua like me 32,000 tausani kanaka.)

Alanui ‘Alua. Ma Ohaikea mai, ma waena o Maunakea a me Hualalai. ‘Ehiku lau mano kanaka ka nui. ‘O Ka‘ü wale nö ia.

Alanui ‘Akolu. Ma Mahiki. He ‘umi lau mano kanaka ka nui. ‘Ekolu Moku, ‘o Puna, ‘o Hilo, ‘o Hämäkua.

Alanui ‘Ahä. Ma Kaholeiwai a hiki i Momoualoa. ‘Eono lau mano kanaka ka nui. ‘O Kohala wale nö ia.

Iä Kamalalawalu ma luna o ka pu‘u ‘o Hoku‘ula, ma Waimea, ‘ike akula ia i ka ‘e‘a o ka lepo i ke ‘ä o Kaniku, e hele mai ana a ula ke ‘ä i ka lepo. No ka nui loa o nä känaka, ua nalowale ka uliuli o ke ä i ka lepo. A ‘ike ‘o Kamalalawalu i nä känaka o Kaniku e hele mai ana, nïnau akula ia iä Kauhiakama: "Ma hea käu wahi i hele ai o Hawai‘i, i ‘ike ole ai ‘oe i ke kanaka?" ‘Ï aku ‘o Kauhiakama: "Mai Kawaihae, a Ka‘awaloa i Kona, ka‘u wahi i hele ai, ‘a‘ole na‘e he kanaka i loa‘a ia‘u." ‘Ï aku ‘o Kamalalawalu iä Kauhiakama: "‘A‘ohe äu hale i ‘ike ai e kü ana?" "He hale nö, ‘a‘ole na‘e he kanaka, he pua‘a e holo ana, he moa e kani ana." Ia wä, ‘ölelo mai ‘o Kumaikeau me Kumakaia: "‘A‘ole e loa‘a iä ‘oe kanaka i ka hale, ua pi‘i i uka i ka mahi‘ai, he wä kakahiaka, ua holo i ka lawai‘a. Inä he ‘aui lä käu manawa i hele ai, loa‘a iä ‘oe nä känaka i ka hale."

Ma këia lohe ‘ana o Kamalalawalu, ‘ölelo maila iä Kauhiakama: "Make käua, ‘a‘ole e ola. E kuhi ana au i käu ‘ölelo he ‘oia‘i‘o, ‘a‘ole kä! I ‘ike nö lä ‘oe iä wai, he mea kü wale ka hale ‘a‘ohe kanaka. Kai no o ka hale kü o ke kanaka noho. Aloha käua i ka make ma muli o käu ‘ölelo, ‘ehia ka mea aloha o ka wahine me nä keiki, i ka ‘ike ‘ole mai i këia pu‘u make, a i ka ‘ike ‘ole aku iä läkou."

Iä Kamalalawalu e kama‘ilio ana, hiki maila ‘o Lonoikamakahiki me Kona a pau loa. Ma kai ‘o Puakö a uka ‘o Waimea ka pa‘a i nä känaka, ‘a‘ole i ‘ike ‘ia ka lepo, ka pöhaku, a me ka lä‘au, no ka pa‘a i nä känaka. I loko nö o ia wä, hiki maila ‘o Pupukea me ko Ka‘ü po‘e känaka, ko Mahiki, ko Kohala; Pania iho nö ‘o Waimea pa‘a, ‘a‘ole wahi ka‘awale. A hui ‘o Kamalalawalu me Lonoikamakahiki, ‘ölelo ihola läua ‘o Makakuikalani me Pupukea ke kü ma mua e kaua. Inä i make ‘o Pupukea iä Makakuikalani, a laila, pio ‘o Hawai‘i; a inä ho‘i ‘o Makakuikalani ke make iä Pupukea, a laila, pio ‘o Maui. Ua ho‘oholo ‘ia këia mau ‘ölelo a läua e Makakuikalani a me Pupukea.

KE KAUA ‘ANA O PUPUKEA ME MAKAKUIKALANI.

 

Ia wä kü ‘o Makakuikalani me Pupukea me kä läua mau lä‘au pälau. Iä läua e kü ana, pane mai ke kumu a Pupukea, penei: "E Kalani ! Ha‘aha‘a ka la‘au." ‘Ï mai ‘o Pupukea: "I ‘ö i ka hale, pau ke a‘o ‘ana a ke kumu.'' Ma hope o laila, hahau ‘o Pupukea i käna lä‘au pälau, pä i ke kumu, waiho i lalo. A li‘uli‘u, ala maila ke kumu a ‘ölelo mai iä Pupukea: "Päkele ‘oe ! E make au, make ‘oe. ‘A‘ole, ola a‘e nei au, ola ‘oe. No laila e hu‘e lepo ka lä‘au."

Iä Pupukea e ‘ölelo ana me ke kumu, hahau ‘o Makakuikalani i käna lä‘au pälau i luna o ka ‘ä‘ï o Pupukea (‘o ia ka a‘a) a hä‘ule ihola ‘o Pupukea i lalo o ka honua, a waiho ihola. ‘Ölelo mai kekahi iä Makakuikalani:: "A oi make kö hoapaio, hahau hou ‘ia iho." ‘Ï aku ‘o Makakuikalani: "Ua make, he lä‘au na‘u na ka u‘i." Nonoi aku ‘o Makakuikalani iä Kamalalawalu: "‘O ku‘u wahi ‘ai e hä‘awi mai ‘oe he umauma naha ko‘u." ‘Ai ihola ‘o Makakuikalani a mä‘ona, pau a‘ela ka ‘ai o ka ‘umeke. Lälau ihola ia i ke po‘i a päpale i ke po‘o.

E pono e ‘ölelo ma ‘ane‘i no Makakuikalani. ‘O këia po‘i a Makakuikalani i päpale ai i kona po‘o, he po‘i ipu lä‘au. Eia käna ‘ölelo kaena: "He po‘i lä‘au ka‘u e päpale nei, he la‘au pälau auane‘i käna na läua ia e kïkë lä‘au."

A hiki ‘o Makakuikalani i mua o Pupukea, ala a‘ela ‘o Pupukea i luna. Iä läua e kü ana, lalau ihola ‘o Pupukea i käna lä‘au pälau a hahau hu‘alepo a‘ela iä Makakuikalani. Ma këia hahau ana, waiho ‘o Makakuikalani i lalo, ‘Ï aku ke kumu iä Pupukea: "E ho‘omoe hou ko lä‘au pälau i luna o ka hoapaio i make." ‘Ï aku ‘o Pupukea: "Ua make, he lä‘au na ka u‘i. Ke hele nei a küka‘i ka ila o Pupukea."

A make ‘o Makakuikalani iä Pupukea, ia wä, luku ‘o Hawai‘i iä Maui. No laila, he‘e maila ‘o Maui a ke awa, ‘a‘ohe wa‘a e ho‘i ai i Maui. No laila kau akula läkou ma luna o Kepoiamalau a pau ihola i ke pihö, a make ihola. No laila, luku ihola läkou a pau loa nä käne o Maui i ka make.

Ma këia kaua ‘ana, ua make ‘o Kamalalawalu a me Makakuikalani iä Lonoikamakahiki a me Pupukea, a ua lanakila ‘o Hawai‘i ma këia kaua ‘ana.